Lozan Barış Anlaşması’nın “Siyasi Hükümler” adını taşıyan 1. kısmının
3. bölümü’nde “Azınlıkların Korunması” adı altında Türkiye’de yaşayan
Müslüman olmayan azınlıkların statüsünü belirleyen birtakım hükümler
yer almaktadır. Aynı bölümün son maddesinde (45. Madde) ise şu hüküm
yer almaktadır: “Türkiye’nin Müslüman olmayan azınlıklarına tanınmış
olan haklar, Yunanistan tarafından da kendi ülkesinde bulunan Müslüman
azınlığa tanınmıştır.” Özetle ifade etmek gerekirse, Yunanistan,
Lozan Anlaşması’nın ilgili bölümünün 37–45. maddeleri ile Batı
Trakya’da yaşayan Türk azınlığın vatandaşlık, dil, ırk ve din ayrımı
yapılmaksızın yaşam ve özgürlüklerinin korunmasını, ibadet
serbestliğini, dolaşım ve göç etme özgürlüğünü, yasalar önünde
eşitliğini, çoğunluğun yararlandığı siyasi ve sosyal haklardan
yararlanmasını, özel hayatta, ticarette, dinde, basın-yayında, kamu
organları ile ilişkiler ve mahkemelerde Türkçe’nin serbestçe
kullanılmasını, Müslümanların yardım, din ve sosyal amaçlı kurumlar ve
okullar kurma ve yönetme hakkını, her iki dilde de eğitim veren
ilkokullar kurmayı ve dinî kurum ve vakıflar için tam himaye sağlamayı
kabul etmiş bulunmaktadır. Ayrıca Lozan’da Müttefik Devletler
(İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonya) ile Yunanistan arasında
imzalanan 16 Numaralı Protokol ile daha önce 10 Ağustos 1920 tarihli
Yunan Sevr’i ile azınlıkların himayesine dair anlaşma teyit edilmiş ve
yürürlüğe girmesi sağlanmıştır. Buna göre; Batı Trakya’da azınlık
statüsünde yaşayan Müslümanlar, hak ve hukuk arama mücadelelerini
Birleşmiş Milletler bünyesinde sürdürebileceklerdir. |